Agri Tracker Nedir? Tarım ve Güneş Enerjisini Aynı Arazide Buluşturan Takip Sistemi

BTR Enerji Mühendislik Ekibi · Yayın: 28.09.2026 · 6 dk okuma

Agri tracker, tarım arazisinin üzerine veya sıraları arasına kurulan, güneşi gün boyu doğudan batıya izleyen tek eksenli güneş takip sistemidir. Amaç araziyi tarımdan çıkarmak değil; aynı hektardan hem ürün hem elektrik almaktır. Bu rehberde agrivoltaik tracker'ın nasıl çalıştığını, hangi ürünlere uyduğunu ve tasarımda nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatıyoruz.

Agrivoltaik (agri-PV) nedir?

Agrivoltaik, bir araziyi aynı anda tarımsal üretim ve fotovoltaik elektrik üretimi için kullanma yaklaşımıdır. Fikir 1980'lerin başında Almanya'da Fraunhofer ISE araştırmacılarından Goetzberger ve Zastrow tarafından ortaya atıldı; son on yılda Almanya, Fransa, İtalya, Japonya ve Çin'de ticari ölçeğe ulaştı. Klasik arazi GES'inde panel altı alan tarımdan çıkar; agrivoltaik sistemde ise yapı, tarımsal faaliyetin devam etmesine göre tasarlanır.

Agri tracker'ı sabit agri-PV'den ayıran ne?

Sabit yapılarda gölge her gün aynı şeritlere düşer; bitkinin bir kısmı sürekli gölgede, bir kısmı sürekli güneşte kalır. Tek eksenli tracker ise paneli gün boyunca döndürdüğü için gölge sıralar arasında gezinir ve ışık tarlaya daha homojen dağılır. Bunun yanında tracker, sabit sistemin sunamadığı bir kontrol imkânı verir:

• Işık yönetimi: Bitkinin kritik gelişim dönemlerinde paneller daha fazla ışık geçirecek açıya alınabilir; sıcak öğle saatlerinde ise gölge sağlayarak ısı ve su stresini azaltabilir.
• Makine geçişi: Hasat, ilaçlama veya toprak işleme sırasında paneller dik konuma çevrilerek sıra arasında ek açıklık yaratılabilir.
• Koruma konumu: Kuvvetli rüzgârda paneller güvenli (stow) konuma geçer; sisteme bağlı olarak dolu gibi ani hava olaylarında da koruma konumu kullanılabilir.
• Daha yüksek enerji verimi: Güneşi izlediği için aynı kurulu güçten sabit sisteme göre tipik olarak %15–25 daha fazla elektrik üretir (konuma bağlı).

Nasıl çalışır?

Paneller kuzey-güney doğrultusunda uzanan bir tork borusu üzerine tek sıra (1P, dikey) dizilir. Her masadaki kontrol ünitesi (TCU) güneşin konumunu hesaplar ve fırçasız DC motorla paneli tipik olarak ±55–60° aralığında döndürür. Sabah ve akşam sıraların birbirini gölgelemesini önlemek için backtracking algoritması devreye girer. Agrivoltaik uygulamada bu kontrol katmanına tarımsal kurallar eklenir: belirli saatlerde hedef ışık oranı, makine geçiş pozisyonu, bakım konumu gibi.

Hangi ürünler agri tracker altında iyi sonuç verir?

Uygunluk; iklim, ürün çeşidi ve tasarım parametrelerine göre değişir. Sıcak ve kurak bölgelerde kısmi gölge birçok ürün için avantaja dönüşebilir; serin ve bulutlu bölgelerde ise ışık önceliği daha kritiktir.

Arazi eşdeğer oranı (LER): aynı araziden ne kadar fazla?

Agrivoltaik başarının temel ölçütü arazi eşdeğer oranıdır (Land Equivalent Ratio – LER):

LER = (agri-PV altındaki ürün verimi / referans tarla verimi) + (agri-PV elektrik üretimi / referans GES üretimi)

LER'in 1'in üzerinde olması, iki kullanımın ayrı ayrı yapılmasına göre araziden daha fazla toplam fayda alındığı anlamına gelir. Örneğin ürün veriminin %80'i ve elektrik üretiminin %80'i korunursa LER = 1,6 olur; aynı toplam çıktı için iki ayrı kullanımda %60 daha fazla arazi gerekirdi. Fraunhofer ISE'nin Almanya'daki Heggelbach pilot sahasında ilk ölçüm yılında LER yaklaşık 1,6 olarak raporlanmıştır.

Tasarım parametreleri

• Yükseklik: Altında tarım yapılan sistemlerde panel alt kenarı ile zemin arasındaki net açıklık tipik olarak 2,1 m ve üzeridir; sıra arasında tarım yapılan sistemlerde standart tracker yüksekliği yeterli olabilir.
• Sıra aralığı: Makinenin çalışma genişliği ve ürünün ışık ihtiyacı belirler; agri tracker'da sıra aralığı klasik GES'e göre genellikle daha geniştir (tipik 8–12 m ve üzeri).
• Panel tipi: Çift yüzlü (bifacial) paneller yüksek montajda arka yüzden daha fazla ışık toplar; yarı saydam modüller ışık geçirgenliğini artırır.
• Kazık ve kablo: Kazıklar toprak işleme derinliğini hesaba katar; kablolar sürülen alandan uzak, gömülü veya yapı üzerinde korunaklı taşınır.

Ayrıntılı tasarım adımları için agrivoltaik GES tasarım rehberimize bakın.

Standartlar ve mevzuat

• Almanya – DIN SPEC 91434 (2021): Agri-PV'yi iki kategoride tanımlar: panellerin altında tarım (Kategori I, net açıklık ≥ 2,1 m) ve sıraların arasında tarım (Kategori II). Tarımsal kullanım alanındaki kayıp Kategori I'de %10, Kategori II'de %15 ile sınırlıdır ve tarımsal verimin referansın en az %66'sı olması beklenir.
• İtalya – MASE Agrivoltaik Kılavuzu (2022): Toplam alanın en az %70'inin tarımsal kullanımda kalmasını ve modüllerin kapladığı alan oranının %40'ı aşmamasını öngörür; "ileri agrivoltaik" sistemler için hayvancılıkta 1,3 m, bitkisel üretimde 2,1 m minimum yükseklik tanımlar.
• Fransa: 2023 tarihli yenilenebilir enerji hızlandırma kanunu (APER) ve 2024 uygulama yönetmeliği, agrivoltaik tesisin tarımsal faaliyete doğrudan bir hizmet (iklim uyumu, afetlere karşı koruma, hayvan refahı veya verim artışı) sunmasını şart koşar.
• Türkiye: Tarım arazilerinde GES kurulumu 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu çerçevesinde izne tabidir; agrivoltaik için ayrı bir düzenleme çerçevesi gelişmektedir. Proje başlamadan güncel mevzuat, arazi sınıfı ve izin süreci mutlaka kontrol edilmelidir.

Agri tracker çözümlerimiz

Şirketlerimiz, standart tek eksenli tracker platformunu (±55° dönüş, fırçasız DC sürücü, 1P dizilim) agrivoltaik uygulamalara uyarlayarak meyve bahçesi, tarla ve hayvancılık sahaları için agri tracker yapı çözümleri sunar; fizibilite, enerji simülasyonu, projelendirme ve anahtar teslim kurulumu da üstlenir. Tracker'ın sahanızdaki enerji verimini ücretsiz tracker simülasyonumuzla hemen görebilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Agri tracker nedir?

Agri tracker, tarım arazisinin üzerine veya sıraları arasına kurulan ve güneşi gün boyu izleyen tek eksenli güneş takip sistemidir. Aynı araziden hem tarımsal ürün hem de elektrik elde edilmesini sağlar (agrivoltaik).

Agri tracker altında tarım yapılabilir mi?

Evet. Yükseltilmiş sistemlerde (net açıklık tipik olarak 2,1 m ve üzeri) panellerin altında, standart yükseklikteki sistemlerde ise sıraların arasında tarım yapılır. Sıra aralığı makinenin çalışma genişliğine göre belirlenir.

Agrivoltaik sistem ürün verimini düşürür mü?

Ürüne ve iklime bağlıdır. Yapraklı sebzeler, meyve bahçeleri, bağ ve mera gibi kısmi gölgeye toleranslı kullanımlarda kayıp sınırlı kalabilir; sıcak ve kurak bölgelerde gölge su stresini azaltarak avantaj bile sağlayabilir. Tam güneş isteyen ürünlerde ışık öncelikli tasarım gerekir.

Arazi eşdeğer oranı (LER) nedir?

LER, agrivoltaik sahadaki ürün ve elektrik verimlerinin ayrı ayrı kullanılan referans arazilere oranlarının toplamıdır. 1'in üzerindeki bir LER, aynı araziden iki ayrı kullanıma göre daha fazla toplam çıktı alındığını gösterir.

Agri tracker sabit agrivoltaik sistemden neden daha avantajlı?

Tracker, panel açısını gün içinde değiştirdiği için gölgeyi tarlaya daha homojen dağıtır, kritik dönemlerde bitkiye daha fazla ışık bırakabilir, makine geçişi için dik konuma alınabilir ve aynı kurulu güçten sabit sisteme göre daha fazla elektrik üretir.

Bu sayfadaki oranlar sektörde yaygın kabul gören tipik aralıklardır ve bağlayıcı değildir; kesin değerler sahaya özgü analizle belirlenir.