Tracker GES için Arazi Eğimi, Zemin ve Hafriyat Gereksinimleri

BTR Enerji Mühendislik Ekibi · Güncelleme: 24.09.2026 · 3 dk okuma

Tracker sistem planlarken arazinin eğimi ve zemini, hem uygulanabilirliği hem de yatırım maliyetini doğrudan etkiler. Bu rehberde tek eksenli tracker'ın eğim toleranslarını, hafriyat (kazı-dolgu) ihtiyacının nasıl hesaplandığını ve zemin çalışmalarını anlatıyoruz.

Kuzey-güney (eksen boyunca) eğim

Tek eksenli tracker'ın her masası kuzey-güney doğrultusunda uzanan düz bir kiriştir (tork borusu). Bu yüzden eksen boyunca eğim, üreticiye bağlı olarak tipik olarak %10–15 ile sınırlıdır. Bu sınır aşılırsa masa yapısında burulma ve bağlantı zorlanması oluşur; daha kısa masalar kullanılır veya arazi kademeli olarak tesviye edilir.

Doğu-batı (eksene dik) eğim

Doğu-batı yönündeki eğim, sıralar bağımsız olduğu için yapısal bir sınır oluşturmaz; ancak sıralar arası gölgelenmeyi ve backtracking kayıplarını artırır. Eğim arttıkça sıra aralığı veya arazi-duyarlı backtracking algoritmaları önem kazanır.

Kazık toleransı ve küçük dalgalanmalar

Arazideki küçük dalgalanmalar, kazıkların zeminden farklı yüksekliklerde bırakılmasıyla (kazık boyu ayarı) karşılanır; tipik ayar payı birkaç on santimetredir. Masa boyunca arazi, düz bir çizgiden bu payı aşacak kadar sapıyorsa o bölgede kazı veya dolgu gerekir.

Hafriyat (kazı-dolgu) nasıl hesaplanır?

1. Yükseklik verisi: Ön fizibilitede sayısal yükseklik modelinden (ör. EU-DEM 25 m), kesin projede halihazır harita, drone veya GNSS ile yapılan topoğrafik ölçümden alınır.
2. Masa profili: Her masanın ekseni boyunca arazi profili çıkarılır ve en uygun doğru oturtulur; eğimi toleransa kilitlenir.
3. Kazı ve dolgu: Arazi ile bu doğru arasındaki fark kazık ayar payını aştığı yerlerde kazı (+) veya dolgu (−) olarak hesaplanır ve m³ olarak toplanır.

Böylece "arazi tesviyesi" maktu bir kalem olmaktan çıkar; sahanın gerçek topoğrafyasına göre m³ bazında maliyetlendirilir. BTR Enerji mühendislik ekibi teklif aşamasında sahanızı bu açıdan değerlendirir; kesin metraj topoğrafik ölçümle belirlenir.

Zemin etüdü ve kazık testleri

• Jeoteknik etüt: Zemin sınıfı, kaya seviyesi, yeraltı suyu ve korozyon riski belirlenir.
• Kazık çekme (pull-out) testleri: Rüzgâr kaldırma kuvvetine karşı kazık gömülme derinliği doğrulanır.
• Kaya zemin: Ön delme veya farklı temel çözümleri gerekebilir; maliyeti artırır.

Arazi seçerken kontrol listesi

• Eksen (K-G) boyunca eğim %10–15'in altında mı?
• Doğu-batı eğimi sıralar arası gölgeyi ne kadar artırıyor?
• Sahada dere yatağı, taşkın veya drenaj sorunu var mı?
• Güney, doğu ve batı yönünde güneşi kesen tepe, bina, ağaç gibi engeller var mı?
• Şebeke bağlantı noktasına ve yola uzaklık nedir?

Sıkça sorulan sorular

Tracker için maksimum arazi eğimi ne kadar?

Tek eksenli tracker'da eksen boyunca (kuzey-güney) eğim, üreticiye bağlı olarak tipik olarak %10-15 ile sınırlıdır. Doğu-batı eğimi yapısal bir sınır oluşturmaz ancak gölgelenmeyi artırır.

Eğimli araziye tracker kurulabilir mi?

Evet. Tolerans içindeki eğimlerde masalar araziyi takip eder; tolerans aşılan bölgelerde kısa masalar kullanılır veya kademeli tesviye yapılır. Hafriyat miktarı topoğrafik veriyle m³ olarak hesaplanmalıdır.

Tracker GES için hangi etütler gerekir?

Topoğrafik ölçüm (halihazır harita), jeoteknik zemin etüdü, kazık çekme testleri ve yakın gölge analizi yapılmalıdır.

Bu sayfadaki oranlar sektörde yaygın kabul gören tipik aralıklardır ve bağlayıcı değildir; kesin değerler sahaya özgü analizle belirlenir.