P50 ve P90 Nedir? Güneş Enerjisi Santrali Üretim Tahmininde Belirsizlik

BTR Enerji Mühendislik Ekibi · Yayın: 01.10.2026 · 4 dk okuma

Bir güneş santralinin yıllık üretimi tek bir sayı değildir; hava her yıl farklıdır ve modelin de kendi payı vardır. Yatırımcı ve banka bu yüzden P50, P75 ve P90 gibi olasılık değerleriyle konuşur. Bu yazıda bu değerlerin ne anlama geldiğini, nasıl hesaplandığını ve 10 MWp'lik örnek bir santralde nasıl göründüğünü anlatıyoruz: P90 üretim, P50'nin yaklaşık %93'ü.

Kısa cevap

P50, yıllık üretimin %50 olasılıkla aşılacağı değerdir; yani merkezi tahmin. P90, %90 olasılıkla aşılacak, daha temkinli değerdir. P90 her zaman P50'den küçüktür; aradaki fark, üretim tahmininin ne kadar belirsiz olduğunu gösterir. Bankalar borcu çoğu zaman P50'ye değil, daha temkinli bir değere (genellikle P90) göre boyutlandırır.

Değerler ne demek?

• P50: %50 olasılıkla aşılır; yarı yarıya. Merkezi (en olası) tahmin.
• P75: %75 olasılıkla aşılır; dört yılın üçünde bu değere ulaşılır veya geçilir.
• P90: %90 olasılıkla aşılır; on yılın dokuzunda bu değerin üstü beklenir.

P90'ın P50'den düşük olması bir "kötü senaryo" tahmini değil, belirsizlik payının ifadesidir. Belirsizlik ne kadar büyükse P90 o kadar aşağıdadır.

Nasıl hesaplanır?

Belirsizliğin iki ana kaynağı vardır ve bağımsız oldukları için karelerinin toplamının karekökü (RSS) ile birleştirilir:

1. Yıldan yıla hava değişkenliği. Son 10 yılın saatlik gerçek hava verisiyle (Open-Meteo ERA5) her yıl için üretimi hesaplarız; yıllar arası standart sapma bu kalemi verir.
2. Model ve ölçüm belirsizliği. Işınım verisinin doğruluğu, modül ve inverter parametreleri, kayıp varsayımları gibi kalemlerin toplam payı; simülatörümüzde %5 sabit alınır.

Toplam belirsizlik σ ise, normal dağılım varsayımıyla P90 = P50 × (1 − 1,282σ), P75 = P50 × (1 − 0,674σ) olur.

Örnek: 10 MWp'lik tracker santrali

Konya Karapınar ovasında, 10 MWp'lik bir tracker santrali için simülatörümüzün verdiği değerler:

Yıldan yıla hava değişkenliği %2,0, model belirsizliği %5,0; bu ikisi birleşince toplam belirsizlik ±%5,4 olur. Dikkat edin: toplam belirsizliğin asıl kaynağı hava değil, modelin kendi payıdır.

Yıllar arasında üretim ne kadar oynar?

Konya için 2016–2025 yıllarının her birinde santralin üretimini, on yıllık ortalamanın yüzdesi olarak hesapladık:

P90 / P50 oranı konumdan konuma değişir mi?

9 konumun her biri için 10 yıllık ERA5 verisiyle aynı hesabı yaptık. Sonuç, sezgiye aykırı biçimde oldukça dar:

Hava değişkenliği iklimden iklime %2,1 ile %3,5 arasında değişiyor; %5'lik sabit model belirsizliği toplamı domine ettiği için P90/P50 oranı yalnızca yaklaşık 1 puanlık bir aralıkta kalıyor. Yani belirsizliği küçültmenin yolu iklimi değiştirmek değil, girdileri iyileştirmektir: sahada ölçülmüş ışınım, gerçek modül ve inverter parametreleri, ölçümlü kayıp verileri.

Sınırlar ve doğru kullanım

• Bu hesap gösterge niteliğindedir; bankaya sunulacak resmi bir enerji verim değerlendirmesi (Energy Yield Assessment) bağımsız bir mühendislik firması tarafından, saha ölçümleriyle hazırlanır.
• Normal dağılım varsayımı, aşırı yılları (nadir kötü yıllar) olduğundan iyimser gösterebilir.
• P50, bir garanti değildir: on yılın beşinde üretim P50'nin altında kalır. Bu beklenen ve normaldir.
• Uzun vadeli iklim değişimi ve panel bozunumu ayrıca finansal modelde ele alınır.

Kontrol listesi

• Santral için P50 ile birlikte P90 (ve gerekirse P99) değerini isteyin.
• Belirsizliğin hangi kalemlerden oluştuğunu sorun: hava, model, ölçüm, kayıplar.
• Girdi verisinin kaynağını ve yılını öğrenin (TMY mi, çok yıllık ölçüm mü?).
• Bankaya giderken P50 değil, finansörün istediği olasılık değeriyle hesap yapın.

İlgili yazılar: Tracker tasarım yazılımı · Tracker mı sabit sistem mi?

Sıkça sorulan sorular

P50 ne demek?

Güneş santralinin yıllık üretiminin %50 olasılıkla aşılacağı değerdir; yani merkezi üretim tahmini. Yarı yarıya olasılıkla bu değerin üstünde veya altında üretim olur.

P90 neden P50'den düşüktür?

P90, üretimin %90 olasılıkla aşacağı, daha temkinli değerdir. Belirsizlik payı (hava değişkenliği ve model belirsizliği) kadar P50'nin altında kalır. Örnek 10 MWp santralde P90, P50'nin %93,1'idir.

Bankalar neden P90 ister?

Borç servisi, üretimin kötü yıllarda bile karşılanabilmesi için daha temkinli bir değere göre boyutlandırılır. Çoğu finansör P90'ı, bazen P99'u esas alır.

P50, P90 tahminini nasıl iyileştiririm?

Belirsizliğin büyük kısmı model ve ölçüm kaynaklıdır; sahada ölçülmüş ışınım verisi, gerçek modül ve inverter parametreleri ve ölçümlü kayıp verileri belirsizliği düşürür.

Bu sayfadaki oranlar sektörde yaygın kabul gören tipik aralıklardır ve bağlayıcı değildir; kesin değerler sahaya özgü analizle belirlenir.